Project Description

Machtsuitoefening door overheden moet altijd een deugdelijke basis hebben in de wet (legaliteitsbeginsel). Tegelijk moet die ook beperkt worden door diezelfde wet (limited government). Dit zijn wellicht de belangrijke bouwstenen van de rechtsstaat. De legitimering en limitering van macht door recht noemen we constitutionalisme.

Tussen beide aspecten van het constitutionalisme bestaat echter een geweldige interne spanning: het recht lijkt weerloos tegenover de macht, maar rechteloze macht lijkt onhoudbaar. Verder dreigt constitutionalisme voortdurend te worden ondergraven door allerlei externe factoren, zoals corruptie, belangengroepen, de verzorgingsstaat en vooral ook de democratie zelf.

Constitutionalisme is een klassiek Westers ideaal dat in de moderne tijd nieuwe invullingen heeft gekregen. In deze cursus zullen we op zoek gaan naar de betekenis, ontwikkeling en relevantie van het constitutionalisme aan de hand van enkele belangrijke teksten.

DOCENT

Dr. Patrick Overeem
Dr. Patrick Overeemdocent Vrije Universiteit Amsterdam

Doelstelling van de cursus is het leren kennen van fundamentele inzichten uit de Westerse constitutionele traditie, deze in samenhang te begrijpen, ze kunnen beargumenteren en kritisch benaderen, en ze kunnen gebruiken voor het doordenken van actuele politieke en maatschappelijke vraagstukken.

Deze cursus is in het bijzonder interessant voor studenten rechten, sociale wetenschappen, geschiedenis en journalistiek, voor academisch geschoolden in de (semi)publieke sector, en voor anderen die willen begrijpen waarom het huidige ideaal van de ‘democratische rechtsstaat’ zo omstreden en moeilijk in stand te houden is.

De cursus bestaat uit vijf modules:

Module 1
Constitutionalisme: een overzicht

Leesmateriaal: Wil Waluchow (2001), ‘Constitutionalism’, Stanford Encyclopedia of Philosophy

Module 2
Klassiek constitutionalisme

Leesmateriaal: Aristoteles, Politika (boek III-IV)

Module 3
Parlementair democratisch constitutionalisme
Leesmateriaal: J.S. Mill, Considerations on Representative Government (hoofdstuk I-VII)


Module 4

Naar wereldwijd constitutionalisme?
Leesmateriaal: Immanuel Kant (1795), Zum Ewigen Frieden: Ein Philosophischer Entwurf.
Te lezen in het Engels: Perpetual Peace: A Philosophical Essay

Module 5
Constitutionalisme versus democratie
Leesmateriaal: Alexis de Tocqueville (1835), De la Démocratie en Amérique, deel I, hoofdstuk 13-16 (over meerderheidstirannie) en deel II, boek 4, hoofdstuk 6 (over zacht despotisme).
Te lezen in het Engels: Democracy in America

Module 1
Constitutionalisme: een overzicht

Leesmateriaal: Wil Waluchow (2001), ‘Constitutionalism’, Stanford Encyclopedia of Philosophy

Module 2
Klassiek constitutionalisme

Leesmateriaal: Aristoteles, Politika (boek III-IV)

Module 3
Parlementair democratisch constitutionalisme
Leesmateriaal: J.S. Mill, Considerations on Representative Government (hoofdstuk I-VII)

Module 4
Naar wereldwijd constitutionalisme?

Leesmateriaal: Immanuel Kant (1795), Zum Ewigen Frieden: Ein Philosophischer Entwurf.
Te lezen in het Engels: Perpetual Peace: A Philosophical Essay

Module 5
Constitutionalisme versus democratie
Leesmateriaal: Alexis de Tocqueville (1835), De la Démocratie en Amérique, deel I, hoofdstuk 13-16 (over meerderheidstirannie) en deel II, boek 4, hoofdstuk 6 (over zacht despotisme).
Te lezen in het Engels: Democracy in America

De bijeenkomsten bestaan uit het grondig en nauwkeurig lezen van belangrijke delen van de voorgeschreven tekst, bespreking van de argumentatiestructuur en logica van de tekst, en de ontwikkeling van een zelfstandig, onafhankelijk oordeel. Cursisten participeren actief.

Optioneel: cursisten schrijven een kort essay van 800 woorden (bibliografie niet inbegrepen) met daarin een zelfstandig betoog voor of tegen een aspect of opvatting van het constitutionalisme. De onderwerpskeuze is vrij, maar moet goed aansluiten op de thematiek en literatuur van de cursus.

Cursisten die als student ingeschreven staan aan de universiteit kunnen bij de examencommissie van hun opleiding vragen om toekenning van punten voor deze cursus.

Praktische informatie:

  • Amsterdam
  • 19.00 – 21.00
  • 550,- incl. BTW

  • Voor studenten die de volledige cursusprijs niet kunnen betalen stelt AILAS op aanvraag een beurs ter waarde van maximaal 30% ter beschikking.

  • Voor universitair docenten en VWO docenten die de volledige cursusprijs niet kunnen betalen stelt AILAS op aanvraag een beurs ter waarde van maximaal 20% ter beschikking.

  • koffie, thee, studiemateriaal

Door de maximale groepsgrootte van 15 personen is er voldoende gelegenheid voor vragen en interactie. De groepen worden qua leeftijd, studie- en werkervaringen gemengd samengesteld. Op verzoek zijn bij voldoende aanmelding specifieke samenstellingen mogelijk.

AILAS onderzoekt op dit moment ook de mogelijkheid van een korte zomercursus van een aantal dagen over dit onderwerp. Informatie hierover (data, etc.) maken we zo spoedig mogelijk bekend op deze pagina.

Leer beter onafhankelijk nadenken en zelfstandig oordelen

Alle studenten en academisch geschoolden hebben baat bij vaardigheden die hen in hun studie, werk of bij hun hobby helpen om beter onafhankelijk te leren denken en handelen en een eigen oordeel te vormen. Onze cursussen dragen hieraan bij door:

  • Kennis over de ‘grote werken’
  • Oefening van onafhankelijk redeneren en formuleren
  • Inzicht in verbanden tussen de werken en hun historische context

Onze cursussen zijn daarom een waardevolle aanvulling op uw cv.

Inschrijfformulier

Data:  Woensdagavond 10 april, 24 april, 8 mei, 22 mei en 12 juni.

    Cursussen worden gegeven in het Nederlands of het Engels, afhankelijk van de aanmeldingen.
    Voor studenten die de volledige cursusprijs niet kunnen betalen stelt AILAS op aanvraag een beurs ter waarde van maximaal 30% ter beschikking. Voor universitair docenten en VWO docenten die de volledige cursusprijs niet kunnen betalen stelt AILAS op aanvraag een beurs ter waarde van maximaal 20% ter beschikking.

Blijf op de hoogte van de startdata

Durf te denken

Meer informatie

Meer informatie over onze overige cursussen vind u elders op deze website. Wilt u ons graag spreken over ons curriculum of onze werkwijze, neem vrijblijvend contact met ons op.

Contact opnemen