Over AILAS

Het AILAS is een instituut voor onderwijs en onderzoek: een academische gemeenschap waar studenten, onderzoekers en professionals zich in samenwerking met bestaande universitaire instellingen algemeen kunnen vormen. Wij willen dat doen aan de hand van klassieke werken in de humaniora, kunsten en wetenschappen. Want door de massificatie van het universitair onderwijs is er (1) te weinig aandacht voor zelfstandig leren denken en (2) te beperkte overdracht van fundamentele kennis—twee zaken aan de basis van een ontwikkeld oordeelsvermogen, nodig om de grote vraagstukken van deze tijd tegemoet te treden.

Visie

Twee observaties liggen ten grondslag aan het initiatief dat hier wordt gepresenteerd.

De eerste is dat in de afgelopen vijftig jaar het aantal universitaire studenten is verviervoudigd (258.000 in 2015 versus 65.000 in 1965; bron VSNU en CBS). Kind van de rekening van deze massificatie is een goede algemene vorming (overdracht van fundamentele kennis en vaardigheden). Tot enkele decennia geleden was algemene vorming nog één van de drie kerntaken van de universiteit, naast beroepsvoorbereiding en onderzoek.

De ondersneeuwing van algemene vorming uit zich met name in het beperkte bewustzijn van context en paradigma’s. Om verstandig te kunnen handelen in een gegeven situatie moet je immers zowel begrijpen hoe die situatie is ontstaan, als goed inschatten aan welke veranderingen die bloot staat. Er is geen inzicht zonder overzicht. Zo kwam Einstein tot zijn relativiteitstheorie via het lezen van Kant.

De tweede observatie betreft de aard en de omvang van maatschappelijke veranderingsprocessen. Meer dan ooit is een ontwikkeld oordeelsvermogen nodig om de grote vraagstukken van deze tijd tegemoet te treden. Slimme telefoons, wereldomspannende netwerken (internet of data, internet of things), krachtige computers, grote gegevensverzamelingen (big data) en geautomatiseerde analytische vaardigheden (kunstmatige intelligentie) zijn gereedschappen waarmee makkelijk staatkundige en geografische grenzen worden overschreden. Soortgelijke versnellingen in natuurkunde (nieuwe materialen) en scheikunde (farmacie en dus gezondheid) dragen daar op dezelfde grensoverschrijdende manier aan bij.

Deze wereldomspannende trends brengen ook wereldomspannende onzekerheid met zich mee. Hierdoor is een sterke behoefte ontstaan naar oriëntatie op de eigen identiteit (als individu, Nederlander, Europeaan en westerling) en een wens om de ontwikkelingen in de samenleving beter te kunnen plaatsen en beïnvloeden. Dit vergt kennis van grondslagen, inzicht in feiten en de vaardigheid om te argumenteren—kortom, algemene vorming.

Aan de basis van een ontwikkeld oordeelsvermogen staan (1) zelfstandig kunnen denken en (2) fundamentele kennis. Door de grote toestroom van studenten en de beperkte hoeveelheid middelen is er een tekort in overdracht van fundamentele bronnen. Daarnaast is aandacht voor het goed leren spreken, formuleren en schrijven als het ware ‘opgelost’ in vakspecialistisch onderwijs en onderzoek. Dit geldt ook voor de beheersing en juiste toepassing van rekenkunde en wiskunde.

Door de aard van de actuele problematiek én door de hierboven geschetste stand van zaken in het academisch onderwijs is er aanvullend behoefte aan een coherent programma dat studenten en scholieren richting biedt (1) middels oefening van het denken (2) georganiseerd rond de klassieke literaire, theologische, filosofische, economische, juridische, politieke, artistieke en natuurwetenschappelijke werken van de westerse traditie.

Het AILAS stelt zich ten doel om in deze behoefte te voorzien. In de VS en Oost-Europa zijn vergelijkbare initiatieven binnen enkele jaren zeer succesvol gebleken.

Missie

Het AILAS heeft als opdracht om onderwijs te geven in en onderzoek te doen naar fundamentele bronnen in de westerse traditie en contemporaine vraagstukken die daarmee samenhangen. Het beoogt een academische gemeenschap te vormen waar studenten, onderzoekers en professionals zich in samenwerking met bestaande universitaire instellingen algemeen kunnen ontwikkelen aan de hand van klassieke werken in de humaniora, kunsten en wetenschappen—een tweede opleidingspad parallel aan (en in combinatie met) het bestaande aanbod, van VWO tot universitair onderzoek.

Accreditatie van het onderwijs vindt plaats via samenwerking met binnen- en buitenlandse instituten met een vergelijkbare missie.